Zwolnienia chorobowe w 2018 r. – kiedy możemy spodziewać się kontroli?

Autor: Marta Sanocka
2018-03-01

Zwolnienia chorobowe w 2018 r. – kiedy możemy spodziewać się kontroli?

Kilka dni temu rzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że w 2017 roku na skutek kontroli zwolnień lekarskich cofnięto wypłatę świadczeń chorobowych na kwotę 200,7 mln zł. Przypinamy zatem jakie prawa i obowiązki ma ubezpieczony przebywający na zwolnieniu lekarskim.

Termin dostarczenia zwolnienia lekarskiego

Na dostarczenie pracodawcy zwolnienia lekarskiego pracownik ma 7 dni od daty jego uzyskania. Termin ten liczymy od następnego dnia po jego otrzymaniu. Jeśli ostatni dzień na dostarczenie zwolnienia przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, wówczas upływa on w następnym dniu roboczym.

Wynagrodzenie za czas choroby

Za czas choroby pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości 80% pensji. Jeśli jednak pracownik spóźni się z dostarczeniem zwolnienia, zostanie ono pomniejszone o kolejnych 25%. Pensję za pierwsze 33 dni choroby w roku wypłaca pracodawca. Po upływie tego okresu obowiązek ten przechodzi na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który wypłaca zasiłek chorobowy. Inaczej jest, kiedy ubezpieczony ukończył 50 lat. W takim przypadku pracodawca wypłaca wynagrodzenie za czas choroby tylko przez pierwszych 14 dni. Jednorazowo pracownik może przebywać na zwolnieniu chorobowym do 182 dni. Po upływie tego okresu lekarz orzecznik z ZUS może zadecydować o przyznaniu ubezpieczonemu świadczenia rehabilitacyjnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

Kto i kiedy może skontrolować pracownika na zwolnieniu lekarskim?

Pracodawcy zatrudniający powyżej 20 osób mogą samodzielnie kontrolować pracowników przebywających na zwolnieniach. W praktyce zdarza się to jednak rzadko. Przedsiębiorcy, którzy zatrudniają mniej niż 20 osób, mogą zwrócić się do ZUS-u z prośbą o przeprowadzenie kontroli. Po upływie okresu, za który wynagrodzenie wypłaca pracodawca, organem uprawnionym do kontroli pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim jest ZUS. Przedmiotem kontroli przeprowadzanych przez jego pracowników jest prawidłowość orzeczenia o czasowej niezdolności do pracy oraz prawidłowość korzystania ze zwolnienia lekarskiego.

Podczas kontroli lekarz orzecznik ZUS może przeprowadzić badanie chorego w miejscu jego pobytu lub innym wyznaczonym miejscu. Może także skierować ubezpieczonego na badanie specjalistyczne do lekarza będącego konsultantem ZUS-u oraz zlecić wykonanie dodatkowych badań. Ma prawo także, aby żądać od lekarza wystawiającego orzeczenie dokumentacji medycznej. W sytuacji, kiedy ubezpieczony nie dostarczy wyników badań w wyznaczonym terminie lub uniemożliwia wykonanie badania, zwolnienie lekarskie traci ważność w dniu następnym po upływie terminu stawienia się na badania lub dostarczenia dokumentacji medycznej. Po przeprowadzeniu badania lekarz orzecznik może także stwierdzić, wcześniejsze ustanie przyczyny niezdolności do pracy danej osoby. Wówczas zwolnienie traci ważność od daty, którą wyznaczył lekarz orzecznik.

Drugą kwestią podlegającą kontroli jest prawidłowość korzystania ze zwolnienia. ZUS sprawdza, czy ubezpieczony, przebywając na zwolnieniu chorobowym, nie wykonuje pracy lub nie wykorzystuje zwolnienia w nieprawidłowy sposób, np. wyjazd o charakterze urlopowym. W sytuacji, kiedy pracownicy ZUS przyjeżdżający na kontrolę nie zastaną ubezpieczonego w domu, wzywają go do złożenia wyjaśnień w tej sprawie. Jeśli nie złoży ich w wyznaczonym terminie lub okaże się, że okres zwolnienia lekarskiego był wykorzystany nieprawidłowo, ubezpieczony traci prawo do zasiłku za cały okres objęty danym zwolnieniem. W tym miejscu warto zaznaczyć, że kontrole zwolnień lekarskich przeprowadzane są bez względu na to, czy na zaświadczeniu napisano, że „chory powinien leżeć” czy „chory może chodzić”.

Kto może spodziewać się kontroli?

  • osoby często korzystające z krótkotrwałych zwolnień lekarskich od pracy,
  • ubezpieczeni, którzy przedstawiają kolejne zwolnienia lekarskie od różnych lekarzy,
  • osoby, które korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych,
  • pracownicy, którzy w przeszłości byli już pozbawiani prawa do wynagrodzenia za czas choroby, zasiłku chorobowego lub opiekuńczego z powodu z niewłaściwego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy,
  • osoby, które składały wcześniej zaświadczenia lekarskie po terminie i w związku z tym pobierały zasiłek chorobowy w niższym wymiarze.