Jakie podstawy prawne powinien znać przedsiębiorca?

Autor: Availo

Nie bez powodu wywiad chciałabym rozpocząć od pytania; ,,Czy każdy przedsiębiorca musi być prawnikiem?’’. Rzeczywistość prowadzących przedsiębiorstwa to ciągłe zmaganie z przepisami. Jaka jest Pana opinia?

Nie, nie wymagajmy, by każdy przedsiębiorca był prawnikiem. Gdyby wszyscy przedsiębiorcy byli prawnikami to mielibyśmy albo za mało przedsiębiorców, albo za dużo prawników. Na pewno każdy przedsiębiorca powinien mieć podstawy wiedzy z zakresu prawa. Taka wiedza pomaga prowadzić działalność. Przedsiębiorca bardzo często zmaga się z problemami prawnymi, choćby począwszy od zwykłej codziennej działalności firmy. Pewnie rzadko uświadamiamy sobie, że przedsiębiorca co chwilę wchodzi w przeróżne stosunki prawne, zawiera umowy, rozwiązuje je, zmienia ich warunki, itp. Najczęściej więc przedsiębiorcy spotykają się z problemami z prawa cywilnego, choć nie zawsze zdają sobie z tego sprawę. Dużo trudniejsze dla przedsiębiorców są relacje z administracją publiczną, zakładem ubezpieczeń społecznych oraz urzędami skarbowymi. Tutaj również znajomość podstaw prawa z tego zakresu wydaje się nieunikniona. Inną ważną płaszczyzną na której dochodzi do wielu problemów prawnych jest prawo pracy. Najczęściej problemy z zakresu prawa pracy dotyczą przedsiębiorców, którzy początkowo prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą, z czasem powiększają zakres działalności, zatrudniają pracowników, jednak zazwyczaj nie przestrzegają w tym zakresie obowiązujących przepisów. Inna sprawa, że prawo pracy w obecnym kształcie, moim zdaniem, jest dopasowane do stosunków pracowniczych w dużych zakładach pracy, a nie oddaje najlepiej sytuacji i specyfiki w mikroprzedsiębiorstwach zatrudniających do kilku osób.  

 

Na jakie problemy natury prawnej powinny się przygotować osoby planujące założyć działalność gospodarczą?

Na pewno pierwszymi elementami, które powinny zostać przeanalizowane przez przedsiębiorcę są kwestie wyboru formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej, wyboru odpowiedniego sposobu opodatkowania, kwestia obowiązków wobec zakładu ubezpieczeń społecznych, ewentualnie kwestia wyboru formy nawiązania stosunku prawnego z ewentualnymi pracownikami w szerokim tego słowa znaczeniu. A więc wracamy do poprzedniego podsumowania: głównie prawo podatkowe, ubezpieczeń społecznych i prawo pracy. 

 

Wracając do wiedzy prawniczej przedsiębiorców, gdybyśmy mieli określić niezbędne minimum? Zebrać je w paczkę, co powinna zawierać?

Poruszamy się w tych dziedzinach prawa o których już mówiliśmy powyżej. Podstawowe elementy, które powinien znać przedsiębiorca rozpoczynający działalność to obowiązki związane ze składaniem deklaracji ZUS, VAT, zapłatą zobowiązań podatku PIT, CIT, VAT. Można w tym zakresie skorzystać z biur księgowych, co znacząco ułatwi prowadzenie działalności gospodarczej, jednak uważam, że warto w tym zakresie posiadać podstawowe informacje. Obok tych dziedzin prawa z pewnością przedsiębiorca powinien znać podstawy prawa cywilnego, a więc sposoby i formy zawierania i rozwiązywania umów, formy czynności prawnych, kwestie związane z reprezentacją, udzielaniem pełnomocnictw. Podstawowe informacje o najczęściej zawieranych umowach, takich jak: umowa zlecenia, umowa sprzedaży czy umowa o dzieło. Oczywiście konieczność znajomości przepisów wynikać będzie w konkretnych sytuacjach z dziedziny, w której działa przedsiębiorca. Mogą zatem być to np. zamówienia publiczne, prawo transportowe, prawo przewozowe czy kwestia umów o roboty budowlane. Sprzedawcy i handlowcy muszą znać obowiązki wynikające z rękojmi za wady lub zasady rozpoznawania gwarancji towarów. Trzeba też pamiętać, że przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółek prawa handlowego niezbędne są podstawy wiedzy z zakresu prawa handlowego. Można by tak wymieniać, natomiast w tym miejscu dochodzimy do konstatacji zawartej w odpowiedzi na pierwsze pytanie, czy każdy przedsiębiorca musi być prawnikiem. I tak dochodzę do wniosku, że nie każdy przedsiębiorca musi być prawnikiem, ale każdy powinien znać podstawy prawa. 

 

To dość sporo, jak na osobę nie studiującą prawa. Biorąc pod uwagę tą ilość wiedzy, jaką powinien znać przedsiębiorca. W każdej firmie powinien być prawnik? 

Z mojego doświadczenia wynika, że odpowiedź na to pytanie powinna być następująca: nie w każdej firmie musi być prawnik, jednak każdy przedsiębiorca powinien mieć możliwość zwrócenia się do prawnika o pomoc w sytuacji niezbędnej. W obecnej sytuacji gospodarczej, dość powszechnie kultywującej model ciągłego cięcia i minimalizowania kosztów większość podmiotów na rynku to przedsiębiorstwa nie posiadające prawnika na etacie, ani na żadnych prawników na sztywnych comiesięcznych stawkach, czyli ryczałtach. W zdecydowanej większości przedsiębiorcy korzystają z prawnika jedynie w ostateczności i to z prawnika zewnętrznego. Problem chyba też polega na tym, że zdarza się, że przedsiębiorcy za bardzo ufają we własne umiejętności. Do tego dochodzi efekt psychologiczny, że praca prawnika nie przynosi wymiernych efektów w postaci np. wzrostu sprzedaży czy wzrostu produkcji, a jest dodatkowym kosztem, stąd wygodniej jest prawnika nie angażować do poszczególnych procesów. W konsekwencji często pierwszy element obcinania kosztów to obsługa prawna. Należy się zastanowić jakie są tego konsekwencje? Moim zdaniem różne. Czasami nic się nie dzieje i rzeczywiście takie rozwiązanie przynosi wymierne efekty w postaci oszczędności kosztów. Jednak zdarzają się również i takie sytuacje, że na skutek zaniechania skorzystania z pomocy prawnej na etapie negocjacji umowy dochodzi do wyjątkowo niekorzystnych ustaleń, co może skutkować w niektórych sytuacjach nawet upadłością podmiotu. W tym miejscu muszę zwrócić uwagę na niezwykle istotną kwestię – bardzo często zdarza się, że przedsiębiorca trafia do prawnika wtedy kiedy otrzymuje pozew z sądu i często jest tak, że na tak późnym etapie możliwość pomocy lub zabezpieczenia interesów przedsiębiorcy jest już niemożliwa. Jest po prostu za późno. Dlatego apeluję, by korzystać z pomocy prawnika już na etapie zawierania umów i konstruowania stosunku prawnego. 

 

Czy w takich przypadkach może przedsiębiorcom pomóc obsługa prawna online? Stanowiąc kompromis dla oszczędności czasu i pieniędzy przy wysokiej jakości usług.

Prawnik online może być rozwiązaniem, w związku z obecną sytuacją na rynku o której mówiłem wcześniej. Prawnik online może stanowić kompromis pomiędzy brakiem zatrudnienia prawnika na etacie lub ryczałcie w przedsiębiorstwie, a posiadaniem stałej pomocy prawnej. Przedsiębiorca w takim wariancie może korzystać z opcji w której nie musi korzystać na stałe z obsługi prawnej ani opłacać jej co miesiąc czy posiadać go na etacie. Taka pomoc prawna może być niezwykle cenna. Zwłaszcza, że prawnik online jest stale dostępny w dni robocze przez cały dzień. Jak mówiłem, zdecydowana większość przedsiębiorców w tym kraju to małe i średnie przedsiębiorstwa, których nie stać na własny dział prawny i sądzę, że dla nich rozsądną alternatywą jest skorzystanie z usług prawnika online. Warto nadmienić, że duże międzynarodowe koncerny posiadające oddziały rozłożone po całym świecie często mają swój dział prawny direct umożliwiający kontakt pracownikom na odległość poprzez kontakt mailowy czy telefoniczny. 

 

Jest Pan dyrektorem działu prawnego w firmie specjalizującej się w usługach prawnych direct, co Pana przekonało do takiej formy świadczenia usług?

Przekonał mnie sposób świadczenia usług, który gwarantuje, że osoba które chce uzyskać poradę prawną ma zapewniony natychmiastowy kontakt z prawnikiem – adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Do tego pomoc można uzyskać w ciągu całego dnia roboczego. Nie bez znaczeniu jest również możliwość uzyskania kontaktu ze specjalistą z danej dziedziny, co przy kancelariach jednoosobowych jest trudne do uzyskania.