Jaką formę prowadzenia działalności wybrać? (część I)

Autor: Krzysztof Posadzki
2014-11-21

Każdy, kto zamierza rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej, zadaje sobie pytanie, jak forma prawna przyszłej aktywności będzie najlepsza. Oczywiście, nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ każdy przypadek jest ściśle zindywidualizowany i wymaga gruntownych przemyśleń, aby wybrać dla siebie jak najlepszą formę organizacyjno-prawną.

 

W cyklu artykułów postaramy się przybliżyć najważniejsze aspekty prowadzenia działalności gospodarczej. Omówimy prowadzenie działalności przez osoby fizyczne, spółki osobowe – na spółkach kapitałowych kończąc.

 

 

Działalność gospodarcza osoby fizycznej

 

W niniejszym artykule, zajmiemy się najbardziej popularną formą prowadzenia działalności – czyli działalnością gospodarczą osoby fizycznej. Jest to zdecydowanie najprostsza forma prowadzenia działalności, którą reguluje Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej.

 

 

Kto może założyć działalność gospodarczą

 

Działalność gospodarczą może założyć każda osoba fizyczna, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Obecnie, zakładanie działalności jest bardzo proste – całą procedurę można przejść zaledwie w ciągu kilku godzin. W celu rozpoczęcia tej procedury, należy wypełnić odpowiedni wniosek (CEIDG-1), w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), a następnie złożyć go za pośrednictwem internetu lub w wybranym Urzędzie Gminy. Samo założenie działalności gospodarczej nie jest skomplikowane i każdy przyszły przedsiębiorca może samodzielnie przejść procedury rejestracyjne.

 

 

Opłaty

 

Wspomnieć należy, że rejestracja w CEIDG jest bezpłatna, zarówno w przypadku rejestracji przez internet, jak też w Urzędzie Gminy. W przypadku samodzielnej rejestracji, przyszły przedsiębiorca nie musi posiadać kwalifikowanego podpisu elektronicznego, ponieważ wniosek można podpisać za pomocą tak zwanego profilu zaufanego.

Utworzenie takiego profilu również jest bezpłatne, tworzy się go w internecie, na platformie ePUAP, natomiast potwierdzenia tego profilu dokonuje się w wybranym urzędzie. Można to zrobić, między innymi w urzędach wojewódzkich, oddziałach ZUS, urzędach skarbowych, konsulatach, a także tych urzędach, które uzyskają zgodę Ministra Administracji i Cyfryzacji. Pełna lista punktów potwierdzających, dostępna jest na stronie ePUAP (Strona główna > Profil Zaufany > Lista punktów potwierdzających).

Dodać należy, że posiadanie profilu zaufanego jest bardzo przydatne, ponieważ przy jego pomocy możemy załatwić wiele spraw urzędowych, w ogóle nie wychodząc z domu. Sprawy te niekoniecznie muszą być związane z działalnością gospodarczą, a dotyczyć mogą na przykład: spraw obywatelskich, opłat czy podatków. Jednakże, przedsiębiorca będzie korzystał z profilu zaufanego, głównie w sprawach związanych z prowadzeniem działalności. Dzięki temu narzędziu, w każdej chwili można zmieniać wszelkie dane związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedsiębiorca, samodzielnie, i w wybranym przez siebie czasie może rozszerzać przedmiot działalności, zmienić formę opodatkowania, podatkowy okres rozliczeniowy, a także zawiesić oraz odwiesić działalność gospodarczą.

 

 

Co przedsiębiorca powinien wiedzieć przed złożeniem wniosku o rejestrację

 

Złożenie wniosku o rejestrację działalności gospodarczej, wymaga od przyszłego przedsiębiorcy odpowiedniego przygotowania. Przemyślenia wymaga na przykład nazwa firmy, którą będziemy się posługiwać – co prawda, nazwę można w każdej chwili zmienić, jednakże może to negatywnie wpłynąć na identyfikację firmy. Istotnym faktem jest to, że w nazwie przedsiębiorstwa, obowiązkowo musi znaleźć się imię i nazwisko przedsiębiorcy.   

Drugą, bardzo ważną kwestią jest przedmiot działalności – przedsiębiorca, w chwili rejestracji musi określić, czym będzie się zajmował. Do określania przedmiotu działalności, służą specjalne kody Polskiej Klasyfikacji Działalności, a każdy z przedsiębiorca może wybrać więcej kodów i zajmować się, teoretycznie zupełnie niezwiązanymi ze sobą rodzajami aktywności.

 

 

Wybór formy opodatkowania i okresów rozliczeniowych

 

Rzeczą, nad którą należy się dokładnie zastanowić, jest wybór formy opodatkowania. Do wyboru mamy cztery możliwe formy opodatkowania: zasady ogólne, podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, a także kartę podatkową. Nie da się generalnie stwierdzić, która forma jest najkorzystniejsza. Każdy przyszły przedsiębiorca musi przeanalizować swój indywidualny przypadek, poczynić prognozy finansowe i zdecydować, która forma opodatkowania będzie dla niego najkorzystniejsza. Warto wspomnieć, że formę opodatkowania można w przyszłości zmienić, a takiej zmiany możemy dokonywać co roku – należy jednak pamiętam o tym że, będzie ona obowiązywać od nowego roku podatkowego. Kolejną decyzją, jaką musimy podjąć, będzie wybór metody prowadzenia dokumentacji podatkowej. Do wyboru mamy: księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, inne ewidencje lub też nie prowadzenie dokumentacji podatkowej. Decyzja ta będzie po części uzależniona od wybranej formy opodatkowania. Na przykład, przedsiębiorca rozliczający się w formie ryczałtu od przychodów, nie będzie musiał prowadzić ewidencji kosztów uzyskania przychodu.

Kolejnym tematem, nad którym należy się pochylić, będzie wybór okresów rozliczeniowych. Obecnie, możemy wybrać pomiędzy okrasami miesięcznymi oraz kwartalnymi, a także uproszczoną formą wpłaty zaliczek. Jest to kolejna kwestia, która wymaga indywidualnego rozpatrzenia – każdy potencjalny przedsiębiorca powinien określić, jakie okresy rozliczeniowe będą dla niego korzystniejsze. Warto wspomnieć, że okresy te będą obowiązywać przy rozliczaniu podatku od osób fizycznych  (PIT), natomiast, nie muszą pokrywać się z okresami rozliczania podatku od towarów i usług (VAT).

 

 

Pozostałe zgłoszenia

 

O tym, czy zostaniemy podatnikiem podatku VAT, możemy zdecydować podczas samej rejestracji, ale także w późniejszym terminie, poprzez złożenie we właściwym urzędzie skarbowym formularza
VAT-R.

Jak już wspomniano wcześniej, rejestracja firmy może nam zająć najwyżej kilka godzin – oznacza to, że po otrzymaniu potwierdzenia o złożeniu wniosku, nasz wpis już jest widoczny w bazie CEIDG – a zatem, od tego momentu stajemy się przedsiębiorcą. Jeżeli chcemy, aby data rozpoczęcia działalności była późniejsza aniżeli data złożenia wniosku, to warto wiedzieć, że formularz CEIDG posiada taką opcję do wyboru. Pomimo znacznych ułatwień i samego przyspieszenia procedur rejestracyjnych, niestety nadal musimy poczekać kilka dni, na nadanie numeru identyfikacji podatkowej (NIP), oraz numeru REGON.

Z reguły, przed założeniem konta bankowego pod działalność gospodarczą, bank zażąda od nas obydwu numerów identyfikacyjnych, zarówno NIP-u jak też REGON-u, dlatego z założeniem konta bankowego musimy poczekać, aż numery te zostaną nadane. Warto wiedzieć, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, niezatrudniający pracowników, nie musi posiadać oddzielnego rachunku bankowego – jednakże, faktem jest, że wydzielony rachunek bankowy, znacznie ułatwi kontrolę nad finansami firmy.

Po dokonaniu rejestracji w CEIDG, musimy jeszcze wybrać zakres ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych – poprzez złożenie specjalnej deklaracji.

 

 

Odpowiedzialność za długi

 

Niestety, taka forma charakteryzuje się również pewnymi wadami – musimy być świadomi tego, że za długi przedsiębiorstwa, odpowiadamy całym swoim majątkiem. Oznacza to, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, za zobowiązania finansowe, odpowiada całym swoim majątkiem. W przypadku tej formy prowadzenia działalności – niestety nie ma rozróżnienia na majątek firmy i majątek osobisty właściciela. Odpowiedzialność całym majątkiem, nie ogranicza się jedynie do majątku nabytego podczas prowadzenia działalności, ale ma również odniesienie do majątku zgromadzonego przed rozpoczęciem działalności, niemającego nic wspólnego z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

W sytuacji, gdy przedsiębiorca pozostaje w związku małżeńskim, a nie posiada rozdzielności majątkowej – przedsiębiorstwo i jego majątek stanowią współwłasność małżeńską – i pomimo, że to przedsiębiorca prowadzi działalność i zaciąga zobowiązania, to jego współmałżonek również może ponieść tego konsekwencje. Wierzyciele, chcący dochodzić swoich praw z całego majątku firmy, a nie tylko z jego części, muszą uzyskać do wyroku, tak zwaną klauzulę wykonalności przeciwko współmałżonkowi przedsiębiorcy. Jeżeli długi dotyczą zobowiązań zaciągniętych bez zgody małżonka, odpowiedzialność współmałżonka przedsiębiorcy będzie ograniczona tylko do majątku wspólnego, wchodzącego w skład przedsiębiorstwa.

 

 

Podsumowanie

 

Pomimo powyższych wad, po raz kolejny dodać należy, że działalność gospodarcza osoby fizycznej jest najpopularniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Potwierdzeniem tego jest fakt, że każdego dnia, kilkaset osób zakłada oraz wznawia prowadzenie działalności gospodarczej. Forma ta ma również wiele zalet – jak już wcześniej wspomniano – jej założenie jest bardzo proste, ale niezwykle istotne jest przede wszystkim to, że nie wymaga wniesienia żadnych wkładów finansowych tytułem kapitału do przedsiębiorstwa.

 

W kolejnych artykułach z cyklu: Jaką formę prowadzenia działalności wybrać?, przedstawimy spółki prawa handlowego, szczególną uwagę zwrócimy na spółkę jawną oraz spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Zapraszamy do lektury.

 

 

Zobacz również artykuł: Jaką formę prawną prowadzenia działalności wybrać? (część II)

Jaką formę prawną prowadzenia działalności wybrać? (część III)