Inteligentne specjalizacje – kierunki rozwoju Podkarpacia

Autor: Konsultant PIG
2014-11-08

Przygotowując się do Nowej Perspektywy Finansowej 2014-2020, oprócz zapoznania się z dokładnymi kwotami przyznawanymi w poszczególnych województwach w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych, ważne jest zwrócenie uwagi na zasady otrzymania funduszy w każdym z nich. Duża pula pieniędzy unijnych będzie bowiem przeznaczona na projekty, których działalność będzie mieścić się w ramach wybranych, wyspecjalizowanych obszarów, zgodnych z potencjałem danego regionu – tak zwanych inteligentnych specjalizacji. 

Dzięki określonym inteligentnym specjalizacjom danego województwa, mamy wiedzę na temat kierunku rozwoju danego regionu – na co stawia i jakich inwestorów chce do siebie przyciągnąć.

Branże, które są priorytetowe dla regionu, mają otrzymać większe wsparcie w postaci m.in. skierowania środków publicznych na rozwój projektów z nimi związanych. Chodzi tu głównie o rozwój klastrów branżowych, parki naukowo-technologiczne, inkubatory przedsiębiorczości, specjalne strefy ekonomiczne, rozwój infrastruktury czy też finansowanie badań naukowych i wspieranie powiązań pomiędzy biznesem a środowiskiem naukowym.

W poprzedniej perspektywie wspierano każdy sektor gospodarki, teraz zapowiedziano większą koncentrację środków na działaniach i branżach, które mogą dać największe efekty i budować przewagę konkurencyjną danego regionu.

Każde województwo indywidualnie określa własne priorytety gospodarcze i społeczne. Inteligentne specjalizacje to branże, w ramach których regiony są najlepiej rozwinięte i mają predyspozycje do dalszego rozwoju ze względów geograficznych czy środowiskowych.

I tak, wśród inteligentnych specjalizacji w województwie podkarpackim możemy znaleźć dwie główne ścieżki rozwoju: lotnictwo i kosmonautyka oraz „jakość życia”, a także tzw. inteligentną specjalizację wspomagającą – informatykę i komunikację.

Dziedziny te zostały wskazane w Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020, jako kierunki inteligentnej specjalizacji.

Lotnictwo i kosmonautyka, to wynikająca z oczywistych faktów inteligentna specjalizacja podkarpacka.

Dolina lotnicza z siedzibą w Rzeszowie, zaliczana jest do najszybciej rozwijających się klastrów lotniczych świata. Rozwój ten dotyczy potencjału produkcyjnego, wdrażania najnowocześniejszych technologii oraz budowy nowych centrów badawczo-rozwojowych i biur konstrukcyjnych. Rzeszowska Dolina Lotnicza, skupia jedenaście instytucji naukowo-badawczych i ponad 100 przedsiębiorstw z branży lotniczej. Wyroby lotnicze z Podkarpacia, montowane są w najnowocześniejszych samolotach pasażerskich. Mają one zastosowanie również w najnowocześniejszym amerykańskim samolocie myśliwskim F-35, firmy Lockheed Martin. Podkarpacki przemysł lotniczy dostarcza samoloty, śmigłowce, silniki lotnicze, podwozia samolotowe, przekładnie lotnicze, a także setki innych skomplikowanych komponentów i zespołów, wykorzystując najnowocześniejsze technologie i materiały.

Wzmocnienie tej inteligentnej specjalizacji województwa podkarpackiego, pozwoli na jeszcze bardziej aktywne nawiązanie do takich światowych wzorców, jak klaster lotniczy w Tuluzie czy w Montrealu.

Jakość życia jest drugą inteligentną specjalizacją wiodącą województwa podkarpackiego i dzieli się na 4 obszary określone w strategii jako:

  • produkcja i przetwórstwo żywności najwyższej jakości biologicznej i zdrowotnej, ekologiczne i zrównoważone rolnictwo i przetwórstwo, produkty regionalne i tradycyjne;
  • zrównoważona i odpowiedzialna turystyka, zdrowie (kliniki, sanatoria, domy seniora);
  • eko-technologie: odnawialne źródła energii (energetyka rozproszona, turbiny wiatrowe, turbiny wodne, solary, panele słoneczne, kotły na biomasę, geotermia itd.);
  • energooszczędne budownictwo (domy pasywne, zero energetyczne i plus energetyczne itd.), inteligentne budynki.

Potencjał sektora „jakość życia” jest silnie wzmacniany posiadanymi przez region, unikalnymi walorami krajobrazowymi i nieskażoną przyrodą. Zważywszy na fakt, iż „jakość życia” jest pojęciem bardzo szerokim, dzięki wsparciu tej dziedziny gospodarki będzie możliwy rozwój całego obszaru podkarpackiego, ale w szczególności środowiska wiejskiego i małych miejscowości.

Obie wymienione inteligentne specjalizacje, wpływają na siebie i wzajemnie oddziałują. W ramach obszaru „jakość życia” będą tworzone znakomite warunki do odpoczynku dla ciężko pracujących kadr przemysłu, a także dostarczana będzie najlepszej jakości żywność ekologiczna.

Technologie lotnicze oraz znacząca wiedza z dziedzin inżynierskich przenikać będą do obszaru eko-technologii. Obie te inteligentne specjalizacje mają również mocną pozycję naukowo-badawczą w regionie na lokalnych uczelniach wyższych.

Inteligentna specjalizacja wspomagająca – informatyka i komunikacja to obszar, który ma istotne znaczenie dla każdej specjalizacji i dziedziny życia w regionie. Wybór ten jest związany z rozwojem cyfrowym i wzrostem popytu na e-usługi. Szczególne znaczenie ma rozwój szerokopasmowego Internetu. Jak wskazuje Regionalna Strategia Innowacji, województwo podkarpackie wyróżnia się pod względem dużego potencjału naukowo-badawczego w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Pracownicy naukowi i studenci rzeszowskich uczelni, niejednokrotnie wygrywają światowe konkursy w tym zakresie. Znajduje się tu też jedna z największych firm informatycznych w kraju.

Przyszłość województwa podkarpackiego sprowadza się do jasno sprecyzowanej wizji rozwoju, wykorzystania istniejącego potencjału regionu o pięknej naturze, w którym swe miejsce znajdują nowoczesne i innowacyjne technologie. Skoncentrowanie wsparcia właśnie na tych dziedzinach, w tym szczególnie w zakresie badań i rozwoju innowacji, może zapewnić przewagę konkurencyjną regionu na poziomie międzynarodowym. Konsekwencją wyboru tych dziedzin, określających specjalizację regionu będzie skierowanie interwencji publicznej na inicjatywy, projekty realizowane w ich obszarze. W praktyce oznacza to, że firmy, które działają w branżach określonych jako Inteligentne Specjalizacje Województwa Podkarpackiego, mogą liczyć na duże wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego.

Jak informuje Bartosz Jadam - inspektor Oddziału programowania perspektywy 2014 Urzędu Marszałkowskiego, kierunki rozwoju Podkarpacia mogą w przyszłości ewaluować, w zależności od potrzeb regionu i przedsiębiorców. Sektory, które brane są pod uwagę przy określaniu potencjalnych „inteligentnych specjalizacji” naszego regionu to: motoryzacja, biotechnologia i przemysł chemiczny.

Źródło: Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020 na rzecz inteligentnej specjalizacji, www.pi.gov.pl